Malta

Şövalyelerin 1566'da sıfırdan kurduğu surlu başkent. Tüm şehir UNESCO Dünya Mirası — sokakta yürürken aynı anda bir müzenin içindesin. Republic Street boyunca limon sarısı kireçtaşı binalar, ahşap balkonlar, dar yan sokaklar. Türkiye'den gidenler için sürpriz: her köşede bir kilise, her ikinci binada bir tarih. Bir buçuk kilometre uzunluğunda, baştan sona yürünür ama 3 günde anlarsın.

Dışarıdan bakınca sade taş bir kilise sanırsın — içeri girdiğin an çenen düşüyor. Barok süslemenin zirvesi: altın yaldız, mermer mozaik zeminde 400 şövalye mezarı, tavanda Mattia Preti freskleri. Ama asıl mesele Cripta'da: Caravaggio'nun en büyük tablosu 'Aziz Yahya'nın Başının Kesilmesi' burada — sanatçının imzasını attığı tek eseri, üstelik kurbanın kanından imza. Sanat tarihini değiştiren bir tablo, Türkiye'den çoğu insan bunun burada olduğunu bilmiyor.

Valletta'nın en yüksek noktasında, surların üzerinde küçük bir bahçe. Three Cities'i ve Grand Harbour'u tepeden gören manzara Malta'nın en bilinen sahnesi. Her gün öğlen 12'de ve akşam 4'te aşağıdaki top bataryasından selam atışı yapılıyor — 17. yüzyıldan beri süren gelenek. Asansörle limana inebilirsin, ücreti 1 Euro.

Malta'nın eski başkenti, surlu bir ortaçağ şehri — sadece 300 kişi yaşıyor içinde. Gündüz turistlerle dolu ama esas büyüsü akşam 6'dan sonra başlıyor. Turistler ayrıldığında Mdina ölü bir şehir gibi — kendi adımlarının yankısını duyuyorsun dar taş sokaklarda. Sokak lambaları yanıyor, kediler dolaşıyor, tek tük restoranlardan çatal sesleri geliyor. 'Game of Thrones' birinci sezonunun King's Landing çekimleri burada yapıldı. Mdina'da gece çıkıp dolaşmalısın, gündüz değil.

Malta'nın kuzeyindeki kardeş ada — daha sakin, daha yeşil, daha kırsal. Çirkewwa'dan 25 dakikalık feribotla geçilir. Başkenti Victoria'da Citadella var: tepeye kurulu surlu kale, üstünden Gozo'nun tamamı görünüyor. Sahillerden Ramla Bay kızıl kumuyla efsane — Calypso'nun Odysseus'u yedi yıl burada tuttuğu söylenen mağara da hemen üstte. Azure Window 2017'de çöktü ama Dwejra Bay hâlâ ziyaret edilebilir, dalgıçların favorisi.

Burası akıl alır gibi değil: MÖ 3600'lerden kalma megalitik tapınaklar. Yani Mısır piramitlerinden BİN YIL eski, Stonehenge'den de eski. Devasa kireçtaşı bloklar, hiç metal araç olmadan dizilmiş. UNESCO Dünya Mirası. Mnajdra tapınağında belli günlerde güneş tam mihrap taşına vuruyor — neolitik insanlar astronomi biliyormuş. Deniz manzaralı yüksek bir yamaçta, ziyaret ederken 6 bin yıl önce buraya neden geldiklerini düşünüyorsun.

St. Paul's Bay'de Şef Marvin Gauci'nin Akdeniz fine dining mekanı. Malta'nın en iyi restoranları listesinde sürekli — yerel ürünleri Fransız tekniğiyle birleştiriyor. Tadım menüsü 6-8 tabaktan oluşuyor, her tabak ayrı hikaye. Sezon sebzeleri, taze deniz mahsulleri, yerel peynirler. Şehir merkezinden uzak ama gitmeye değer.

Rabat'ta, Mdina'nın hemen dışında, 24 saat açık efsane pastizzi noktası. Tezgah üstünde sıcak sıcak pastizz, tanesi 50 cent — 2 Euro'ya tıka basa doyuyorsun. Yerel taksiciler, işçiler, geç saat çıkanlar burada. Şıklık yok, plastik sandalye var, ama pastizz Malta'nın en iyisi olabilir. Mdina ziyareti öncesi veya sonrası mola ver.

Valletta surlarının içine oyulmuş, taş tonozlu romantik restoran. Yaz aylarında bahçesinde, kış aylarında 400 yıllık tonozun altında yemek yiyorsun. Modern Malta mutfağı — tavşan güveç, ahtapot, körili balık. Yıldönümü, evlenme teklifi, özel akşam için bilinen adres. Rezervasyon şart, hafta sonu en az 2 hafta önceden.

Valletta'nın merkezindeki ekmek fırını ve restoranı. Malta'nın milli yemeği 'ftira' burada doğru yapılıyor — taş fırında pişen yassı ekmeğin içine ton balığı, kapari, domates, zeytin, sarımsak. Bir tane yiyince iki gün doyuyorsun. 'Pastizz' (peynir veya bezelye dolgulu hamur) çok sayıda noktada bulunsa da Nenu'nun yaptığı seviye farklı. Mekanın altı tarihi taş fırınla dolu.

Gozo Adası'nın Ta' Dbiegi köyünde, ada el sanatları merkezi. Gozo dantelı (bobbin lace) dünyaca ünlü — yaşlı kadınlar tezgahta gerçek zamanlı dokuyor. Yerli zeytinyağı, bal, gbejna peyniri, krista takılar. Malta ana adasına göre fiyatlar daha makul, ürünler daha otantik.

Valletta'nın ana yaya caddesi, City Gate'ten St. Elmo Kalesi'ne kadar uzanıyor. Uluslararası markalar, yerel butikler, kuyumcular, kitapçılar. Maltalıların hediyelik için kullandığı yerel ürünler — gümüş filigran takılar, dantel, bal, Malta haçı motifli eşyalar. Pazar günü kapalı dükkanlar çok, planını ona göre yap.

Adanın ortasında, eski askeri havalimanı hangarlarına kurulmuş el sanatları köyü. Cam üfleyiciler (Mdina Glass çok bilinen marka), gümüş filigran ustalar, dantel tezgahları, seramik atölyeleri. Üretim aşamasını canlı görüp doğrudan ustadan alınabilir — turistik dükkandan daha samimi ve daha ucuz.

Sliema-Tigne Point'te modern alışveriş merkezi. Zara, H&M, Mango, Sephora, elektronik markalar — yağmurlu günde sığınma yeri. Üst katta restoran katı ve sinema. Valletta'dan tekneyle 5 dakika, Sliema sahil yürüyüşünün hemen başında.